ខេត្តព្រះវិហារ៖ ស្ថាប័នរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជានិងវិទ្យាស្ថានវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បះបានកសាងសមិទ្ធផលបុស្បុកក្នុងខេត្តព្រះវិហារតាមតំបន់ការពារអភិរក្សបណ្តាស្ថានីយប្រវត្តិសាស្ដ្រផលិតដែកនៅសម័យបុរាណដែលកម្ពុជាជំនាន់នោះគឺបុព្វបុរសយើងមានប្រាជ្ញាឆ្លាត
វៀងវៃចេះស្លដែកដើម្បីយកធ្វើជាឧបករណ៍ដាប់ថ្មភក់ឈានទៅកសាងប្រាង្គប្រាសាទដ៍ល្បីល្បាញនិងស្លដែកផលិតដាវលំពែងថែមទៀត។
នៅលើសិលាចារឹកបុស្បុក១កន្លែងកសាងនៅដើមឆ្នាំ២០១៣ដោយលោកសាស្ដ្រាចារ្យបណ្ឌិតធុយចាន់ធួនថ្នាក់ដឹកនាំរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាកំណត់ជាតំបន់អភិរក្សស្ថានីយសន្លុងដូនណាងជាប់ដងផ្លូវជាតិលេខ៩ស្ថិតនៅឃុំឆែបស្រុកឆែបខេត្តព្រះវិហារបានអោយដឹងថាកិច្ចការស្រាវជ្រាវស្ថានីយបុរាណនិងកសាងបុស្បុកមានការអនុញ្ញាតិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមសេចក្ដីសំរេចលេខ៥១សសរចុះថ្ងៃទី០៦កញ្ញា២០១១។
អ្នកកសាងសមិទ្ធផលបានបំផុសមនសិការចារទុកនៅលើផ្ទាំងសិលាចារឹកថាសូមអោយអាជ្ញាធរដែនដីជួយថែរក្សាការពារអោយបានគង់វង្សនូវស្ថានីយស្លដែកបុរាណសន្លុងដូនណាងដ៍មានសារះសំខាន់ដើម្បីទុកជាកេរតំណែលអោយកូនខ្មែរជាបញ្ញវ័ន្តជំនាន់ក្រោយបានសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្តទៀត។អក្សរចារឹកបានបញ្ជាក់ថាស្ថានីយប្រវត្តិសាស្ដ្រស្លដែកបុរាណមានជាង២០០ទីតាំងនៅតាមបណ្តាស្រុករវៀងស្រុកជ័យសែនស្រុកឆែបនិងស្រុកសង្គមថ្មីខេត្តព្រះវិហារ,ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្កខេត្តកំពង់ធំ,ស្រុកស្វាយលើខេត្តសៀមរាបនិងស្រុកសំរោងចុងកាល់ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
លោកនៅចាន់គាងមន្ដ្រីមន្ទីរវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បះខេត្តព្រះវិហារនិងជាអតីតនិសិត្សបុរាណវិទ្យាធ្លាប់ជាសហការីក្នុងក្រុមការងារស្រាវជ្រាវស្ថានីយបុរាណជាមួយលោកសាស្ដ្រាចារ្យបណ្ឌិតធុយចាន់ធួនបានរៀបរាប់អោយអ្នកសារព័ត៌មានដឹងនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៥មិថុនា២០១៥ថាក្រុមការងារបានកសាងសមិទ្ធផលបុស្បុកតំបន់អភិរក្សស្ថានីយស្លដែកបុរាណចំនួន៥ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ក្រុមការងារបច្ចេកទេសបុរាណវិទ្យាបានធ្វើកំណាយរកឃើញស្ថានីយអភិរក្សទាំងនោះមានរ៉ែធ្យូងថ្មនិងរ៉ែដែករួមទាំងឧបករណ៍ផលិតអំពីដែកមួយចំនួនហើយបានផ្ញើរយកទៅធ្វើការពិសោធនៅប្រទេសស្វីសនិងអាល្លឺម៉ង់។
លោកបានបន្តថាលទ្ធផលពិសោធបានអោយដឹងថាឧបករណ៍ធ្វើអំពីដែកនៅសម័យបុរាណពិតជាបុព្វបុរសខ្មែរយើងបានផលិតវានៅចន្លោះសតវត្សន៍ទី៩និងទី១០ក្នុងយុគសម័យរីកចំរើនឈានទៅកសាងប្រាង្គប្រាសាទដ៍ល្បីល្បាញបន្សល់ទុកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។លោកថ្លែងថានៅមានការស្រាវជ្រាវរកស្ថានីយបុរាណបន្តទៀតបើសិនមានគម្រោងឧបត្ថម្ភថវិកា។លោកបញ្ជាក់ថាពាក្យសន្លុងជាភាសាជនជាតិខ្មែរដើមកំណើតកួយមានន័យថាទ្បស្លដែក។
គួររំលឹកថាស្ថានីយស្លដែកបុរាណនៅតំបន់អភិរក្សឬស្សីត្រឹបក្នុងឃុំឆែប១និងឃុំឆែប២ស្រុកឆែបដែលរាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ជាឧទ្យានជាតិមានទំហំផ្ទៃដី១០គីទ្បូម៉ែត្របួនជ្រុងត្រូវប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋានរាយការណ៍អោយដឹងថាក្រុមហ៊ុនចិនឈ្មោះហេងយូវិនិយោគដាំអំពៅបានប្រើគ្រឿងចក្រទំនើបៗឈូសឆាយយកផ្ទៃដីអស់ចំនួនប្រមាណ១ពាន់ហិកតារួចទៅហើយកាលពីឆ្នាំមុន។តើអោយអាជ្ញាធរដែនដីការពារអភិរក្សឧទ្យានជាតិឬស្សីត្រឹបតាមមធ្យោបាយណាទៅទើបគង់វង្ស ? ៕
